بانک مرکزی جمهوری ترکیه (TCMB) در تاریخ ۳ اکتبر ۱۹۳۱ فعالیت خود را آغاز کرد و امروز ۹۴مین سالگرد تأسیس خود را جشن میگیرد. این بانک با بهرهگیری از نیروی انسانی متخصص، فرهنگ سازمانی ریشهدار و ظرفیت فنی قوی، همچنان مأموریت اصلی خود یعنی تأمین و حفظ ثبات قیمتی را دنبال میکند.
از ایده تا تأسیس
پس از جنگ جهانی اول و با افزایش گرایش کشورها به تعیین سیاستهای پولی مستقل، و همچنین بهمنظور تقویت استقلال اقتصادی پس از پیروزی در جنگ استقلال ترکیه، روند تأسیس یک بانک مرکزی شتاب گرفت. ایده ایجاد «بانک ملی» نخستین بار در کنگره اقتصاد ازمیر در سال ۱۹۲۳ مطرح شد.
در سال ۱۹۲۷، با ابتکار وزیر دارایی وقت عبدالحالیک رندا، پیشنویس قانون تأسیس بانک مرکزی به تصویب رسید. در ادامه، برای تدوین ساختار بانک، از تجارب بینالمللی استفاده شد. رئیس وقت بانک مرکزی هلند، دکتر جرارد ویسِرینگ و سپس کارشناس ایتالیایی کُنت وولپی توصیه به تأسیس بانکی مستقل برای تضمین ثبات لیر ترکیه کردند.
با حمایت کارشناسان خارجی و همکاری استاد دانشگاه لوزان، پروفسور لئون مورف، قانون تأسیس بانک مرکزی آماده شد و در ۱۱ ژوئن ۱۹۳۰ به تصویب مجلس رسید. این قانون با شماره ۱۷۱۵ در ۳۰ ژوئن ۱۹۳۰ در روزنامه رسمی منتشر شد و بانک در ۳ اکتبر ۱۹۳۱ رسماً آغاز به کار کرد.
تحولات تاریخی
در ۱۹۵۵ چاپخانه اسکناس تأسیس شد و از سال ۱۹۵۸ انتشار اسکناسها در داخل کشور آغاز گردید.
در ۱۹۷۰ با تصویب قانون ۱۲۱۱، ساختار حقوقی و اختیارات بانک بازتعریف شد و مقام رئیس کل (Guvernörlük) به وجود آمد.
پس از بحران ۲۰۰۱، بانک به استقلال ابزاری دست یافت و مأموریت اصلی آن «تأمین ثبات قیمت» تعریف شد.
در ۲۰۰۲ نظام هدفگذاری تورمی اجرا شد و در ۲۰۰۵ با حذف شش صفر از پول ملی، «لیر جدید» وارد گردش شد.
نقش امروز
امروز بانک مرکزی ترکیه بهعنوان یک نهاد مستقل، علاوه بر حفظ ثبات قیمتی، وظیفه حمایت از ثبات مالی را نیز برعهده دارد و بدون تأمین مالی مستقیم دولت، سیاستهای پولی را در هماهنگی با اقتصاد جهانی هدایت میکند.
مدیران کل
از سال ۱۹۳۱ تاکنون ۲۷ رئیس کل در رأس بانک مرکزی فعالیت داشتهاند. نخستین رئیس، سلاحتین چام بود و در حال حاضر دکتر یاشار فاطیح کاراهان از فوریه ۲۰۲۴ این مسئولیت را بر عهده دارد.
پیوستن به گفتگو