در ترکیه، گواهیهای ملکی نخستین بار در سال ۲۰۱۷ وارد بازار شدند اما نتوانستند توجه مورد انتظار را جلب کنند. چندی پیش با پروژه Damla Kent دومین سری از این گواهیها عرضه شد، اما خیلی زود با افت ارزش روبهرو گردید. حالا پرسش این است: آیا این کاهش برای سرمایهگذاران یک فرصت است یا یک تهدید؟ جانسل تورگوت یازجی، مدیرعامل شرکت ارزیابی املاک EVA، این موضوع را بررسی کرده است.
در سال ۲۰۱۷، نخستین تجربه انتشار این گواهیها به دلیل بالا بودن ارزش هر سهم و پیچیدگی مدل برای سرمایهگذاران، دوام نیاورد. در پروژه جدید، هر سهم به قیمت ۷.۵۹ لیر عرضه شد و برای مالکیت یک مترمربع ملک حدود ۹,۵۰۰ گواهی نیاز است. به این ترتیب، یک واحد ۶۲ متری نزدیک به ۴.۸ میلیون لیر ارزشگذاری میشود. با این حال، خیلی زود پس از عرضه، قیمتها حدود ۲ درصد کاهش یافت و ارزش همان واحد به حدود ۴.۷ میلیون لیر رسید.
دلایل افت ارزش و پویایی بازار
به گفته یازجی، عوامل اصلی کاهش قیمت شامل بیاعتمادی بازار و تردید سرمایهگذاران نسبت به یک ابزار مالی غیرمعمول بوده است. همچنین فروش بخش بزرگی از گواهیها به سرمایهگذاران نهادی، اعتماد سرمایهگذاران خرد را تضعیف کرده است. با این وجود، او معتقد است اگر این مدل به بلوغ برسد، میتواند راهکاری مناسب برای بازار باشد.
آیا با گواهیها میتوان خانهدار شد؟
یازجی توضیح میدهد: «امروز به دلیل افزایش شدید قیمتها، بسیاری از مردم توان خرید خانه ندارند. هدف این است که مردم بتوانند با جمعآوری گواهیها انگیزهای برای خانهدار شدن پیدا کنند. مثلاً اگر در مراسمهایی مانند عروسی به جای طلا، هر کس به اندازه توان خود گواهی ملکی هدیه دهد، هم فرهنگ پسانداز تقویت میشود و هم مسیر خانهدار شدن سادهتر میگردد.» به گفته او، اگر این گواهیها درست قیمتگذاری و گستردهتر عرضه شوند، میتوانند در بلندمدت دیدگاه مثبتی در جامعه ایجاد کنند.
تعادل بازار و ابزارهای جایگزین
به باور یازجی، موفقیت گواهیهای ملکی وابسته به ایجاد تعادل قیمتی در بازار است. «بزرگترین خطر زمانی ایجاد میشود که قیمت اولیه سهم بالاتر از ارزش واقعی ملک باشد. اگر گواهیها با قیمتگذاری درست و شفاف برای پروژههای مختلف منتشر شوند، اعتماد افزایش مییابد و بازار هم متعادل میشود. همچنین مشوقهای مالیاتی میتوانند مردم را به سمت این ابزار سوق دهند.»
سرمایهگذاریهای کوچک برای اهداف بزرگ
یازجی میافزاید: «برخلاف خرید سنتی مسکن، گواهیهای ملکی این امکان را فراهم میکنند که افراد با مبالغ اندک وارد بخش املاک شوند. در تئوری، با جمعآوری تدریجی گواهیها، امکان خانهدار شدن وجود دارد؛ اما این مدل بیشتر باید در پروژههای مسکن اجتماعی پیادهسازی شود. اگر این ابزار بیشتر مورد توجه و توسعه قرار گیرد، میتواند به یک جایگزین مهم در صنعت املاک تبدیل شود.»
پیوستن به گفتگو