یک بیمار در ایالت اوهایو آمریکا که پیوند کلیه دریافت کرده بود، چند هفته پس از جراحی و در ژانویه ۲۰۲۵ به دلیل ابتلا به هاری جان باخت. نبود هرگونه سابقه تماس حیوانی در بیمار، پرونده را برای پزشکان به معمایی پیچیده تبدیل کرده بود.
مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC) پس از بررسی نمونهها اعلام کرد منشأ آلودگی، کلیه پیوندی بوده که ویروس هاری را حمل میکرد. این اتفاق چهارمین مورد ثبتشده انتقال هاری از طریق پیوند عضو در آمریکا از سال ۱۹۷۸ است.
منشأ آلودگی: تَرک یک کُکارچه
هاری معمولاً از طریق بزاق حیوانات آلوده و در نتیجه گازگرفتگی یا خراش منتقل میشود. این بیماری تمام پستانداران از جمله انسان را مبتلا میکند و پس از ظاهر شدن علائم تقریباً همیشه کشنده است؛ تاکنون کمتر از ۵۰ نفر در سراسر جهان از آن جان سالم به در بردهاند.
در این پرونده، اهداکننده مردی از ایالت آیداهو بود که اواخر اکتبر ۲۰۲۴ بر اثر خراش یک کُکارچه (اسکَنک) دچار آسیب شده بود. او حدود پنج هفته بعد بیهوش پیدا شد و با احتمال ایست قلبی به بیمارستان منتقل شد. در آن زمان به هاری مشکوک نشدند و ارگانهای او شامل قلب، ریه، کلیه چپ و قرنیهها برداشت شد.
آغاز علائم در دریافتکننده پیوند
در میشیگان، دریافتکننده کلیه پنج هفته پس از عمل جراحی دچار علائمی شد که با هاری همخوانی داشت. نمونههای بزاق، پوست و مایعات بدن برای آزمایش به CDC ارسال شد و RNA ویروس هاری در برخی نمونهها شناسایی گردید.
با توجه به نبود سابقه تماس حیوانی در بیمار، بررسیها دوباره به سمت اهداکننده هدایت شد. نمونه سرمی نگهداریشده اهداکننده از نظر آنتیبادی هاری منفی بود، اما آزمایش نمونه بیوپسی کلیه وجود RNA ویروس را تأیید کرد. از این طریق منشأ آلودگی پیوندی قطعی شد. بیمار هفت روز پس از بستری شدن جان باخت.
مداخله سریع برای سایر گیرندگان عضو
قلب و ریههای اهداکننده در یک مرکز تحقیقاتی برای آموزش استفاده شد و خطری ایجاد نکرد. اما سه نفر دیگر گیرنده قرنیه بودند. پزشکان فوراً قرنیههای پیوندی را خارج کرده و درمان محافظتی پس از تماس (PEP) شامل آنتیبادی و واکسن هاری را آغاز کردند.
مقامات بهداشتی همچنین ۳۵۷ نفر از کارکنان درمان و افراد مرتبط با اهداکننده یا بیمار دریافتکننده را بررسی کردند و برای ۴۶ نفر درمان محافظتی توصیه شد.
هشدار درباره خلأ موجود در نظام پیوند
مقامات توضیح دادند که در فرایند ارزیابی اولیه، خراش ناشی از کُکارچه ثبت شده بود، اما چون علائم با هاری مرتبط دانسته نشد، آزمایش لازم انجام نگرفت. آزمایش هاری نیز روال ثابت در فرآیند پیوند اعضا نیست.
CDC تأکید کرد که علائم هاری ممکن است هفتهها یا حتی ماهها بعد بروز کند؛ بنابراین در صورت وجود سابقه تماس حیوانی، باید با احتیاط بیشتری برخورد شود. این نهاد در گزارش خود توصیه کرد:
«در صورت وجود نشانههای انسفالوپاتی حاد یا سابقه گازگرفتگی یا خراش توسط حیوانات مستعد انتقال هاری طی یک سال گذشته، تیمهای پیوند باید فوراً با مقامات بهداشت عمومی برای ارزیابی خطر مشورت کنند.»
CDC افزود در مواردی که پس از پیوند احتمال آلودگی اهداکننده مطرح شود، ارزیابی سریع، تشخیص زودهنگام، برداشتن عضو پیوندی در موارد ضروری و اجرای درمان محافظتی میتواند جان بیماران را نجات دهد.
پیوستن به گفتگو