بانک مرکزی جمهوری ترکیه انتشار «شاخص اجاره مستأجر جدید» را آغاز کرد؛ شاخصی که با هدف رصد تحولات روز بازار اجاره و سنجش اثر آن بر تورم طراحی شده و از ۱۷ فوریه ۲۰۲۶ بهصورت ماهانه منتشر میشود.
بانک مرکزی جمهوری ترکیه (TCMB) شاخص تازهای با عنوان شاخص اجارهبهای مستأجران جدید (YKKE) را منتشر کرد. هدف از طراحی این شاخص، اندازهگیری پویاییهای بازار اجاره و بررسی تأثیر آن بر تورم عنوان شده است.
تحلیل مربوط به این شاخص با عنوان «شاخصی جدید برای اجارهها: شاخص اجاره مستأجر جدید» در وبلاگ رسمی بانک مرکزی با نام Merkezin Güncesi (یادداشتهای بانک مرکزی) منتشر شده است.
چرا شاخص جدید طراحی شد؟
در این تحلیل آمده است که سازمان آمار ترکیه (TÜİK) شاخص «اجاره واقعی پرداختی توسط مستأجر» را بهعنوان زیرمجموعهای از شاخص قیمت مصرفکننده (TÜFE) محاسبه میکند. با این حال، به دلیل آنکه در روش محاسبه TÜFE اجاره همان واحد مسکونی دنبال میشود و جابهجایی مستأجران بهطور مکرر رخ نمیدهد، تغییرات اجاره در قراردادهای جدید با تأخیر در این شاخص منعکس میشود.
به همین دلیل، شاخص رسمی اجاره نمیتواند تحولات لحظهای بازار اجاره را بهطور مستقیم نشان دهد. بانک مرکزی برای پوشش این خلأ، از دادههای مربوط به ارزشگذاری اجاره که در چارچوب محاسبه شاخص قیمت مسکن (KFE) از بانکها دریافت میشود، استفاده کرده و شاخص اجاره مستأجران جدید را طراحی کرده است.
این شاخص بهصورت ماهانه منتشر میشود و علاوه بر آن، اجاره واحدهای ارزشگذاریشده در سطح استانها نیز اعلام میشود.
روش محاسبه شاخص
در محاسبه YKKE از روش «رگرسیون هدانیک» برای تفکیک اثر کیفیت استفاده میشود. این محاسبات در ۱۹ طبقه آماری شامل ۱۳ منطقه سطح دو و ۶ منطقه سطح یک بر اساس طبقهبندی مناطق آماری ترکیه انجام میشود. در نهایت، نتایج با وزندهی بر اساس تعداد خانوار و میانگین ارزش مسکن سال قبل، به شاخص سراسری ترکیه تبدیل میشود.
روند تحولات اجارهها
بر اساس این تحلیل، رشد سالانه شاخص از سهماهه پایانی سال ۲۰۲۱ شتاب گرفت و در نیمه دوم سال ۲۰۲۲ به اوج رسید. پس از آن، سرعت افزایش اجارهها بهویژه در سه شهر بزرگ کاهش یافت.
در سهماهه دوم سال ۲۰۲۳، آنکارا نسبت به استانبول و ازمیر مسیر متفاوتی را طی کرد و این واگرایی در سهماهه سوم همان سال پررنگتر شد. در تحلیل منتشرشده، مهاجرت پس از زلزله فوریه ۲۰۲۳ بهعنوان یکی از عوامل مؤثر در این تفاوت عنوان شده است.
با اجرای سیاست پولی انقباضی، نرخ رشد سالانه از سهماهه پایانی ۲۰۲۳ روند کاهشی به خود گرفت و تا ژانویه ۲۰۲۶، رشد سالانه شاخص اجاره مستأجران جدید به زیر ۴۰ درصد رسید.
اختلاف با شاخص رسمی اجاره
از آنجا که شاخص اجاره مستأجران جدید بر اساس اجارههای قراردادهای جدید محاسبه میشود، تغییرات قیمتی را زودتر از شاخص رسمی TÜİK منعکس میکند. در ژانویه ۲۰۲۶، نرخ رشد سالانه شاخص اجاره مستأجران جدید به ۳۴.۲ درصد کاهش یافته، در حالی که شاخص اجاره واقعی TÜİK در سطح ۵۶.۶ درصد قرار دارد.
این فاصله نشان میدهد روند کاهش رشد اجارهها در شاخص رسمی نیز میتواند در ماههای آینده ادامه یابد. بانک مرکزی همچنین اعلام کرده است اجاره متوسط واحدهای ارزشگذاریشده را بهصورت فصلی منتشر میکند.
بر اساس دادههای سهماهه پایانی ۲۰۲۵، اجاره میانه یک واحد ۱۰۰ متری در سطح کشور حدود ۲۲ هزار لیر، در استانبول ۳۷ هزار لیر، در آنکارا ۲۱ هزار لیر و در ازمیر ۲۵ هزار لیر محاسبه شده است.
در این گزارش تأکید شده است شاخص اجاره مستأجران جدید و شاخص رسمی اجاره TÜİK باید بهعنوان دو شاخص مکمل در کنار یکدیگر مورد بررسی قرار گیرند؛ زیرا یکی تحولات جاری بازار را نشان میدهد و دیگری تصویر رسمی تورم اجاره را ارائه میکند.
پیوستن به گفتگو