بر اساس تحلیلی که در وبلاگ «مرکزین گونجسی» وابسته به بانک مرکزی جمهوری ترکیه منتشر شده، انتظار میرود با تداوم سیاست پولی انقباضی و کاهش تورم، انتظارات تورمی خانوارها نیز بهصورت تدریجی بهبود یابد.
این تحلیل با عنوان «انتظارات تورمی خانوارها و تورم احساسشده» به قلم فورکان هوچوک و احمد بیلال کورتاوغلو (کارشناسان بانک مرکزی) و هلیل ابراهیم کورکماز (اقتصاددان) منتشر شده است. در این گزارش تأکید میشود که انتظارات تورمی از مسیرهایی مانند تصمیمهای مصرف و پسانداز، ترجیحات پرتفویی و رفتارهای قیمتگذاری بر پویاییهای تورم اثرگذار است و به همین دلیل، بانک مرکزی از این انتظارات بهعنوان ورودی مهم سیاستگذاری استفاده میکند.
در ادامه آمده است که نتایج پرسشنامههای ماهانه انتظارات تورمی بخشی—که حرفهایها، بخش واقعی و خانوارها را پوشش میدهد—نشان میدهد انتظارات ۱۲ماهه خانوارها در دهه گذشته عموماً بالاتر از تورم جاری بوده است؛ حتی در سالهایی که تورم در محدوده تکرقمی قرار داشته. در مقابل، انتظارات بخش واقعی همبستگی بیشتری با تورم داشته و انتظارات فعالان بازار معمولاً پایینتر از تورم سرفصل و همسو با چشمانداز کاهش تورم شکل گرفته است.
تحلیل همچنین نشان میدهد کمترین واکنش به نوسانات تورم سرفصل متعلق به فعالان بازار بوده و از نظر قدرت پیشبینی تورم ۱۲ماهه، فعالان بازار کمترین خطا و خانوارها بیشترین خطا را داشتهاند. بهویژه در سالهای اخیر که تورم بالا و پرنوسان بوده، فاصله میان تورم تحققیافته و انتظارات خانوارها بیشتر شده است.
تورم احساسشده؛ عامل کلیدی شکاف انتظارات
بهگفته گزارش، تفاوت انتظارات تورمی میان گروهها پدیدهای جهانی است. در بسیاری از کشورها—حتی با تورم پایدار نزدیک ۲ درصد—انتظارات خانوارها میتواند حول ۱۰ درصد متمرکز شود. بررسیها نشان میدهد تورم احساسشده نقش محوری در توضیح سطح بالای انتظارات خانوارها دارد و در کشورهای مختلف، تورم احساسشده به انتظارات نزدیکتر از تورم سرفصل است.
در ترکیه، حساسیت خانوارها به غذا و انرژی بالاتر است و علاوه بر این دو، اجارهبها نیز نقش پررنگی در شکلدهی به انتظارات دارد. استمرار تورم اجاره بالاتر از تورم سرفصل—هرچند اخیراً کاهشی—به این شکاف دامن زده است. افزایش قیمت اقلام پُرمصرف و اقلام با سهم بالا در سبد هزینه، تورم احساسشده را بالا میبرد و به تبع آن، انتظارات خانوارها را افزایش میدهد.
نقش ارتباطات و اطلاعرسانی
گزارش تأکید میکند که کیفیت ارتباطات سیاستگذار برای بهبود پایدار انتظارات اهمیت دارد. در ترکیه، علاوه بر تلویزیون و رادیو، شبکههای اجتماعی نیز منبع مهم اطلاعرسانی هستند؛ موضوعی که اهمیت راهبرد ارتباطی چندکاناله بانک مرکزی در فرآیند کاهش تورم را برجسته میکند.
در جمعبندی آمده است: انتظارات تورمی خانوارها در ترکیه—همچون بسیاری از کشورها—بهطور ساختاری بالاتر از تورم جاری و انتظارات سایر بازیگران است و تورم احساسشده ریشه اصلی این تفاوت به شمار میرود. با تداوم سیاست پولی انقباضی و مسیر نزولی تورم، انتظار میرود بهبود انتظارات خانوارها بهصورت تدریجی ادامه یابد؛ مشروط بر آنکه ارتباط مؤثر با همه بخشهای اقتصاد حفظ شود.
پیوستن به گفتگو